NASA’nın sessiz süpersonik uçağı X-59 ilk kez ses hızını aştı
NASA ve Lockheed Martin’in geliştirdiği deneysel X-59 uçağı, test uçuşunda ilk kez ses hızını aştı. Ses patlamasını azaltmak üzere tasarlanan uçak, karalar üzerinde süpersonik ticari uçuşların yeniden gündeme gelmesi açısından kritik bir adım olarak görülüyor.
Ticari süpersonik uçuşların geleceği açısından önemli bir test başarıyla tamamlandı. NASA’nın Lockheed Martin ile geliştirdiği deneysel X-59 uçağı, Kaliforniya’daki Mojave Çölü üzerinde yapılan test uçuşunda ilk kez ses bariyerini aştı. NASA test pilotu Jim “Clue” Less yönetimindeki uçak, Edwards Hava Kuvvetleri Üssü’nden havalandı ve 81 dakikalık uçuşun ardından güvenli şekilde iniş yaptı. Testte X-59’un süpersonik hıza ulaştığında tasarlandığı şekilde istikrarlı çalıştığı görüldü.
SES HIZI İLK KEZ AŞILDI
Test uçuşunda X-59, 43 bin 400 feet irtifaya çıktı. Uçak, Mach 1.077 hıza ulaşarak ses hızını geçti. Bu uçuş, X-59’un ekim ayındaki ilk testinden bu yana gerçekleştirilen 16. uçuş oldu. NASA, elde edilen verilerin uçağın süpersonik performansını değerlendirmek açısından önemli olduğunu bildirdi. X-59’un asıl hedefi, ses hızını aşan uçakların yerde oluşturduğu güçlü ses patlamasını azaltmak. Bu nedenle testler, yalnızca hız performansı açısından değil, uçağın akustik izini ölçmek açısından da önem taşıyor.
1973’TEN BU YANA SÜREN YASAK
Ticari uçakların karalar üzerinde ses hızını aşması, ses patlaması nedeniyle uzun süredir yasak. ABD’de bu kısıtlama 1973 yılından bu yana yürürlükte bulunuyor. Bu yasak, süpersonik yolcu uçaklarının ticari ölçekte yaygınlaşmasının önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor. NASA’nın Quesst misyonu kapsamında geliştirilen X-59, bu düzenlemelerin yeniden değerlendirilmesine temel oluşturabilecek veriler üretmeyi amaçlıyor.
SES PATLAMASINI AZALTAN TASARIM
X-59, geleneksel süpersonik uçaklardan farklı bir gövde tasarımına sahip. Uzun ve dar gövde yapısı ile uzatılmış burun bölümü, şok dalgalarının tek bir güçlü ses patlaması halinde birleşmesini önlemek üzere tasarlandı. Uçakta, uzun burun nedeniyle klasik ön kokpit camı bulunmuyor. Bunun yerine pilot, dış görüşü yüksek çözünürlüklü kameralar ve ekranlar üzerinden sağlayan harici görüş sistemiyle uçuşu yönetiyor. Bu mimari, uçağın süpersonik uçuş sırasında yerde daha düşük seviyede algılanan bir ses oluşturmasını hedefliyor.
İLK TESTTE AKUSTİK İMZA NET AYRILAMADI
Son test uçuşunda X-59’un yanında bir F-15 takip uçağı da yer aldı. Takip uçağının oluşturduğu yüksek ses nedeniyle X-59’un kendi akustik imzası sensörler tarafından net biçimde ayrıştırılamadı. Buna rağmen toplanan aerodinamik veriler, uçağın beklenen performans çizgisinde ilerlediğini gösterdi. NASA, ilerleyen testlerde X-59’un ses patlamasını ne kadar azalttığını daha net ölçmeyi hedefliyor.
